Narod, kao kategorija po svojoj definiciji, nije polazna osnova bilo kakvih g genetičkih istraživanja. Naime, u populacionoj genetici polazna kategorija ispitivanja, kako i sam naziv sugerira, predstavlja populacija. Populacija je grupa jedinki iste vrste koja nastanjuje određeni prostor i može se međusobno razmnožavati i imati podmladak. Stoga, populacija i narod, ili populacija i nacija rijetko, a na ovim prostorima nikako, ne mogu se „poklapati“ do te mjere da se među njima može staviti znak jednakosti. Sva ova istraživanja ukazala su na to da Novopazarski kraj genetički predstavljaju heterogenu populaciju u čijem se genomu mogu vidjeti i naslutiti tragovi velikih, dugotrajnih i intenzivnih migracijskih tokova karakterističnih za prostor koji je milenijumima unazad, a i danas, predstavlja raskrsnicu na migracijskim putevima modernog čovjeka. Ovo genetičko bogatstvo poslužilo je za kreiranje „genetičkog scenarija“ naseljavanja Novopazarskog kraja, ali i cijelog regiona, koje i dalje traži svoju potvrdu ili osporavanje od strane drugih znanstvenih disciplina poput povijesti, arheologije, paleoantropologije… Na kraju, genetika nije tu niti
da potvrđuje niti da negira, a posebno ne da kreira nacije, jer genetiku ne zanimaju nacije, već populacije.
U Novopazarskom kraju testirana su 94 plemena. Neka plemena su testirana na jednom uzorku, dok su neka plemena uradila dva i više uzoraka. Testiranja su obavljana u različitim firmama s različitim nivoima testiranja. Podaci testiranih osoba uzeti su iz Bošnjačkog DNK projekta, Srpskog DNK projekta i korišteni su testovi koje je uradio autor ovog teksta.
Da bismo približili čitaocu pojam haplogrupe dajemo usporedbu: kao prezime koje se na ovim prostorima tradicionalno nasljeđuje s očeve strane, ili pak „djevojačko prezime majke“ ili „djevojačko prezime majčine majke“ i tako dalje, a koje ukazuje na „majčinu liniju“, tako nasljeđujemo i haplogrupu. Y haplogrupa određuje pripadnost pojedinoj grani Y-hromozomalnog filogenetskog stabla, što možemo uporediti s našim
porodičnim stablom. Odgovor za Y haplogrupu je isto kao i odgovor kada nekoga pitamo kako se preziva. U nastavku, prikazana su sva testirana plemena svrstana po haplogrupama.
Haplogrupa E
Murselović/Novi Pazar/ E-BY105970
Crnišanin/Novi Pazar/ E-BY105970
Muslić/Crnoča/Novi Pazar/ E-BY105970
Nurović/Sebečevo/Novi Pazar/ E-BY105970
Nicević/Jasenovik/Novi Pazar/ E-BY105970
Curić/Požega/Novi Pazar/ E-BY105970
Belovođanin /Novi Pazar/ E-BY105970
Čelić/Janča/Novi Pazar/ E-BY105970
Agušević/Novi Pazar/ E-BY105970
Hazirović/Novi Pazar/ E-BY105970
Gerba/Novi Pazar/E-BY153593
Poturović/Novi Pazar/ E-FGC11451
Nicević/Jasenovik/Novi Pazar/E-PH2180
Mavrić/Muhovo/Novi Pazar/ E-PH2180
Mašović/Novi Pazar/ E-PH2180
Bačevac/Sebečevo/Novi Pazar/E-BY165837
Hadžibulić/Novi Pazar/ E-BY165837
Fehratović/Brezovica/Novi Pazar/ E-BY165837
Madžgalj/Novi Pazar/ E-BY165837
Gusinac /Novi Pazar/ E-BY165837
Radonjica/Gorandža/Novi Pazar/ E-BY165837
Kačapor/Novi Pazar/ E-BY165837
Doljanac/Požega/ Novi Pazar/ E-BY165837
Dolovac/Novi Pazar/ E-Z5018
Zećović/Novi Pazar/ E-Z5018
Sejdović/Novi Pazar/ E-V13
Šusterac/Novi Pazar/ E-V13
Hodžić/Novi Pazar/ E-CTS10912
Gorčević/Novi Pazar/ E- CTS10912
Curić Požega/Novi Pazar/ E-Z16988
Ljajić/Novi Pazar/ E-Z16988
Jovanović/Mala Trnava/Novi Pazar E > E-BY14160
Milentijević/Znuša/Novi Pazar E > E-BY14160
Milošević/Blaževo/Postenje/Novi Pazar E > E-Z5018
Milutinović/Žunjeviće/Novi Pazar/ E > E-BY14160
Rajović/Kosuriće/Novi Pazar/ E > E-BY14160
Ćirković/Žunjeviće/Novi Pazar/ E > E-BY14160
Haplogrupa I (I1)
Filimonović/Rast/Novi Pazar/ I1 > I-FGC22045
Haplogrupa I (I2)
Novalić/Novi Pazar/ I-Y52621
Šaćirović/Bajevica/Novi Pazar/ I-FT14506
Šaćirović/Kominje/Novi Pazar/I-FT14506
Fetahović/Novi Pazar/ I-Y56203
Malić/Novi Pazar/I-PH908
Mustafić/Lukarsko Goševo/Novi Pazar/ I-Y151633
Šarenkapić /Novi Pazar/ I-CTS10228
Husović/Novi Pazar/ I-CTS10228
Kolašinac/Novi Pazar/ I-Y3120
Bihorac/Janča/Novi Pazar/ I-Y189944
Muratović/Bajevica/Novi Pazar/ I-L621
Veselinović/Leča/Novi Pazar/ I2 > I-BY55783*
Knežević/Brda Velika/Plav/Novi Pazar/ I2 > I-PH908*
Plavšić/Crni Vrh/Pope/Novi Pazar/ I2 > I-A13912
Stefanović/Lukocrevo/Novi Pazar/ I2 > I-PH908
Haplogrupa J (J1)
Šabanagić/Novi Paza/ J-PF4876
Hasanović/Novi Paza/ J-Y19093
Emrović/Kruševo/Novi Pazar/ J-Y19093
Haplogrupa J (J2)
Elfić/Novi Pazar/ J2- Y15913
Đulović/Novi Pazar/ J2- Y13341
Memić/Novi Pazar/ J2- PH1751
Šušević/Kožlje/Novi Pazar/ J2- Y98609
Hamzić/Novi Pazar/ J2-PF4610
Sinanović/Novi Pazar/ J2-L283
Golubović/Stara Hercegovina
/ Krupice/ Pljevlja/ Novi Pazar/ J2 > J-BY173966
Nikolić/Vranovina/Novi Pazar/ J2 > J-Y32373
Janković/Kosuriće/Novi Pazar/ J2 > J-L70
Stojanović/Sudsko Selo/Novi Pazar/ J2 > J-M67
Haplogrupa R1a
Sijarić/Novi Pazar/ R1a-Z283
Mutavdžić/Srednja Tušimlja/Novi Pazar/ R1a > R-Y2608

Haplogrupa R1b
Rušović/Kruševo/Novi Pazar/ R1b- Z2705
Kadrić/Kruševo/Novi Pazar/ R1b- Z2705
Zukorlić/Novi Pazar/ R-FT140430
Redžović/Novi Pazar/ R-FT140430
Ibrahimović/Lukare/Novi Pazar/ R-FT140430
Marovac/Novi Pazar/ R-FT49714
Rastoder/Novi Pazar/ R-Y82919
Kršić/Novi Pazar/ R-Y82919
Agović/Novi Pazar/ R-Y82919
Kožar/Novi Pazar/ R-Y82919
Nuhambašić/Novi Pazar/ R-Y63957
Nurović/Novi Pazar/ R-L48
Papić/Novi Pazar/ R-CTS1450
Sejdović/Novi Pazar/ R-CTS1450
Biševac/Novi Pazar/ R-FT14043
Tatarević/Bajevica/ Novi Pazar/ R-DF27
Plojović/Lukare/ Novi Pazar/ R-32147
Haplogrupa G
Kačar/Požega/Novi Pazar/ G1b-L830
Omerović/Kožlje/Novi Pazar/ G1b-L830
Šabotić/Novi Pazar/ G2a2-S9591
Ujkanović/Bijele Vode/Novi Pazar/ G2a2-L1259
Ćorović/Novi Pazar/ G2-Z2017
Haplogrupa T1
Dervišhalitović/Novi Pazar/ T1- Z709
Saračević/Novi Pazar/ T1- CTS2214
Haplogrupa D
Čavić/Novi Pazar/D-Y14813
U tabeli 1 i na grafikonu 1 prikazan je raspored haplogrupa, broj i
procenat plemena koja pripadaju određenoj haplogrupi. Najzastupljenija haplogrupa u Novopazarskom kraju je haplogrupa E kojoj pripada
40% testiranih plemena. Zatim slijede haplogrupe: R1b-19%, I2-16%,
J2-11%, G-5%, J1-3%, T-2%, R1a-2%, I1-1% i D-1%. Iz priloženih podataka može se zaključiti da u Novopazarskom kraju dominiraju četiri
haplogrupe: E(40%), R1b (19%), I2 (16%) i J2 (11%), što ukupno čini
86% testiranih plemena.
Tabela 1: Haplogrupe i broj testiranih plemena
Haplogrupa E I1 I2 J1 J2 R1a R1b G T D
Br. testiranih 37 1 15 3 10 2 18 5 2 1
Sva testirana plemena imaju predanja o svom porijeklu. Za skoro
sva plemena na osnovu DNK analize predanja se mogu provjeriti. Prema našoj analizi za dio plemena smo ustanovili da predanja nisu tačna.
PUTANJE KRETANJA
Haplogrupe R, R1a i R1b
Pretpostavlja se da je haplogrupa R bila prva haplogrupa koja je
stupila na evropsko tlo iz pravca Evroazije. Haplogrupa R1a bila je dominantna u ranim indoevropskim zajednicama iz kojih su nastala indoiranska plemena, Tračani, baltičke i slavenske populacije. Haplogrupa
R1b je također bila prisutna unutar genetičkog bazena ovih populacija,
samo u nešto manjem procentu. Ekspanzija ove rane zajednice veže se
primarno za bronzano doba. R1b je najzastupljenija haplogrupa u zapadnoj Evropi. Dostiže i do 80% u Škotskoj, Velsu i pojedinim dijelovima
„atlantske“ Francuske, kao i u baskijskoj populaciji.
Na slici 1 prikazano je kretanje haplogrupe R-FT198647 (R1b),
kroz prostor i vrijeme. Putanja kretanja predstavljena je od Afrike prije
240.000 godina i završava se na prostore Crne Gore prije 110 godina.
Ovoj haplogrupi pripadaju plemena Rastoderi, Kožari, Kršići, Agovići,
Ličine…, koja su se iz Crne Gore u različitim vremenskim periodima doseljavala u Novi Pazar. Brojevi na slici predstavljaju vrijeme prije koliko
godina su pra preci određenih plemena bili na nekom prostoru.
Slika 1: Kretanje Haplogrupe R-FT198647
Na slici 2 prikazano je kretanje Haplogrupa R-FT198647 (podgrana
R1b) i R-BY128997 (podgrana R1a). Haplogrupe R1a i R1b pripadaju
predačkoj haplogrupi R. Putanje kretanja haplogrupa R1a i R1b podudaraju se sve do prije 23.000 godina kada im se putanje razdvajaju.
Slika 2: Kretanje Haplogrupa R-FT198647 (podgrana R1b) i
R-BY128997 (podgrana R1a)
Haplogrupa E
Haplogrupa E nastala je u Aziji prije nekih 60.000 godina. U Evropi je prisutna svojom granom E1b1b, koje najviše ima na Kosovu (oko
45%), Albaniji i Crnoj Gori (oko 30%), Kipru, Siciliji i Srbiji (oko 20%). U
ostatku Evrope je znatno manje zastupljena. Distribucija ove haplogrupe sugerira da je većina njenih nositelja u Evropu došla tokom neolitičkih migracija.
Slika 3: Haplogrupa E-BY105970
Sljedeća plemena imaju istu haplogrupu (E-BY105970) i dijele zajedničkog pretka najdalje prije 1800 godina: Murselović, Crnišanin, Muslić, Nurović, Nicević, Curić, Belovođanin, Čelić, Agušević i Hazirović. Na isti način možemo odrediti međusobnu genetičku distancu i za ostala plemena. Dubljim testiranjem može se odrediti njihova bliža genetička
distanca.