Ugljen-dioksid

To je toksični gas, bez boje, mirisa i ukusa. (Plavšić, 2012.) Ovaj štetni gas kod pušača dugo se zadržava u tijelu i tek se nakon dva dana, ukoliko se ne konzumiraju cigarete, vraća na normalni nivo kao kod nepušača. Smatra se da smanjuje oštrinu vida, naročito noću. Ovaj gas sadrži kancerogene materije koje mogu izazvati rak prostate, želuca, pluća i limfe. Također, štetno utiče na protok kisika u organizmu.

Katran

Katran je ljepljiva, braon supstanca koja preostane nakon uklanjanja nikotina i vlage iz čvrste faze. (Plavšić, 2012.) To znači da prilikom pušenja katran se rastvori iz dima, jedno vrijeme zadržava na plućima i sluzokoži te se povremeno izbacuje kašljanjem ili se proguta. Najviše katrana nalazi se u zadnjem dijelu cigarete.

 Aditivi

To su klasični dodaci koje se dodaju u papir koji se omotava oko duhana s ciljem da se održi vlažnost duhana i poboljša ukus ili miris cigarete. Postoje aditivi za održavanje vlažnosti lišća duhana, za poboljšanje ukusa. Svi ovi aditivi su štetni i imaju kancerogena svojstva.

Tu su još sastojci poput sumpora koji se ubacuje u cigaretu kako bi duhan dobio zlatnožutu boju. Zatim preparati sa olovom, isto radi ukusa, antifriz radi održavanja vlage u duhanu i još mnogi drugi sastojci, ali ovdje su navedeni najopasniji i koji najviše štete čovjekovom organizmu i okolini.

Pored toga što šteti čovjeku, proizvodnja duhanskih proizvoda šteti ekologiji, jer se u toku gajenja duhana đubrivu dodaju radioaktivne materije. Procjenjuje se da se u svijetu godišnje zbog proizvodnje duhana posječe oko 200.000 hektara šume. Uništavaju se šume zbog povećanja proizvodnje duhana i njegove prerade. I pored mnogih programa za zaštitu prirode i ekologije, koje promoviraju duhanske industrije, štete su veće nego gubici.

Štetnost kozumiranja cigareta na organizam

Ovdje ćemo ukratko prikazati koje probleme izaziva konzumiranje cigareta na čovjekov organizam.

 Akutno trovanje

Nikotin kod djece, kod onih preosjetljivih na duhan, zatim kod onih koji u kratkom vremenskom roku popuše veliki broj cigareta, dovodi do akutnog trovanja. (M. Stajić i saradnici, 2003.) Kod djece koja nisu još dovoljno razvila imunološki sistem u organizmu, udisaji duhanskog dima mogu biti štetni, a i kod onih koji u kratkom periodu ispuše veliki broj cigareta ili udišu veliku količinu duhanskog dima. U težim slučajevima može dovesti do osjećaja mučnine, povraćanja, glavobolje, vrtoglavice, a i do paralize disajnih puteva, pa čak i do srčanog zastoja.

Hronično trovanje

Pored akutnog trovanja koji dolazi zbog velike količine duhanskog dima u jednom trenutku, hronično trovanje nastaje nakon dugotrajnog konzumiranja i uživanja u nikotinu. U hroničnom trovanju najveći uticaj ima nikotin, te trovanje drugim sastojcima poput katrana i ugljen-monoksida.

 Kardio-vaskularni sistem

On trpi promjene u vidu aritmija, anginoznih bolova, bolova u listovima nogu. Kod 13% intenzivnih pušača javlja se koronarna bol. Vjerovatno je u pitanju djelovanje nikotina na srčane krvne sudove te se  kasnije  razvija zadebljanje arterijskih krvnih sudova. (M. Stajić i saradnici, 2003.) Ovdje vidimo da pušenje utiče na rad srca tako što ubrzava ili usporava normalan ritam, što je upravo aritmija. Također, izaziva stezanje i bolove u predjelu prsa i srčanog dijela. Loše utiče i na protok krvi kroz organizam.

 Digestivni ili probavni trakt

Tu nastaju problemi tipa anoreksije i povećanog lučenja hlorovodonične kiseline. Zbog kancerogenih materija koje se nalaze u cigareti pušenje može izazvati rak mokraćne bešike i rak želuca.

Nervni sistem

On reagira tremorom, nesanicom, glavoboljom, povećanom razdražljivošću, neuralgijama, hiperrefleksijom. (M. Stajić i saradnici, 2003.)  Osoba ima problem sa spavanjem, raspoloženjem, umorom te neprimjernim nervnim reakcijama, odnosno osoba može biti previše nervozna.

 Respiratorni sistem

Kod pušača je vrlo često lediran tako što se javlja zapaljenje bronhija. Veliki postotak (80-90%) bolesnici sa hroničnim bronhitisom i emfizemom su strastveni pušači. Skoro svi, 95% bolesnika sa karcinomom, bili su stalni i strastveni pušači. (M. Stajić i saradnici, 2003.) Disajni sistem je sistem koji najviše i najčešće nastrada kod pušača. Duhanski dim oštećuje bronhije, koje inače u čovjekovom organizmu služe za odstranjivanje sluzi i štetnih gasova. Djelovanjem duhanskog dima na pluća, plućni mjehurići ili alveole se smanjuju te se povećava otpor u disajnim putevima i smanjuju se odbrambene funkcije. U SAD pušenje izaziva više smrtnih slučajeva nego što izazivaju AIDS, saobraćajne nesreće, samoubistva, ubojstva, požari i uživanje lijekova. (M. Stajić i saradnici, 2003.)

 Genitalni trakt

Kod muškaraca su opisani slučajevi impotencije. Kod žena koje rade u fabrikama duhana opisuju se amenoreje, a nerijetko se javljaju abortusi i sterilitet. (M. Stajić i saradfnici, 2003.)

Ovdje se opisuje kakav štetan uticaj duhan ima na genitalni trakt kod čovjeka. Kod muškaraca utiče na polne sposobnosti i smanjuje seksualni nagon, dok kod žena može izazvati pobačaj i amenoreju koja predstavlja neredovan menstrualni ciklus. Također, pored genitalnog trakta pušenje štetno utiče na usnu duplju. Pogoduje razvoju karijesa i neugodnog mirisa te promjene gleđi na zubima. Utiče štetno na jezik i pljuvačne žlijezde.

 Epidemološki podaci o zastupljenosti pušenja

Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, svakih 10 sekundi neko umre zbog pušenja (1997.) Navodno, u razvijenim zemljama godišnje od posljedica pušenja umre tri miliona ljudi, što je petina svih umrlih. (London Imperial Cancer Institute, London, 1997) Duhan je stimulativna droga, slična amfetaminu. Pri udisaju dima droga ulazi u mozak u toku 10 sekundi. Isto tako brzo izlazi iz organizma, tako da cigarete treba paliti jednu za drugom da bi se održao njen nivo. (M. Stajić i saradnici, 2003.)

U duhanskom dimu ima više od 4.000 otrova. (M. Stajić i saradnici, 2003.) Od tih silnih otrova jedan od najopasnijih jeste ugljen-monoksid. U dimu cigarete ugljen-monoksida ima u velikoj koncentraciji. Drugi opasni sastojak jeste katran. Smatra se da se oko 70% katrana taloži u plućima i ima kancerogeni efekat. Također je često prisutan slučaj pasivnog pušenja. To se odnosi na osobe koje udišu duhanski dim od cigareta pušača i koji su na taj način ugroženi. Ne zaboravimo da se velike sume novca godišnje od zarade crpi u mnogim državama svijeta, a isto tako da se mnogo novca i državne kase koristi za njihovo liječenje. Samo u Indiji, prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (2001.), iz godišnjeg budžeta se izdvojilo 2,9 milijardi dolara za liječenje bolesti izazvanih pušenjem.

Glas islama 354, R: ŠERIJAT I PRAVO A: Dr. Semir-ef. Čupović